اتوبوس ایستاده بود؛ ساکت، ساده و خالی از شلوغیهای معمول. اولین تصویر تور رسانهای شهرداری ایلام همین بود: یک اتوبوس درونشهری، اما اینبار نه برای کارگران خسته یا دانشآموزان خوابآلود، بلکه میزبان خبرنگارانی که آمده بودند «شهر» را ببینند؛ همان شهری که هر روز دربارهاش مینویسند، نقد میکنند، اما شاید کمتر از درون آن عبور کرده باشند.
اتوبوس بهراه افتاد. همزمان، ذهنم به گذشته برگشت؛ به اینکه آخرین بار کی سوار اتوبوس درونشهری شده بودم؟ شاید هیچوقت. اولین نقد، اینبار نه به شهرداری، که به خودم وارد شد: چرا هنوز در ایلام، شهروندان با حملونقل عمومی بیگانهاند؟ چرا فرهنگ استفاده از وسایل حملونقل شهری نهادینه نشده و همگان برای هر رفتوآمدی، خودرو شخصی را به خیابان میکشانند؟ و آیا همین ترافیکهای فشرده، آنهم در ایامی که مدارس بازند، نتیجه بیتوجهی جمعی ما نیست؟
در همین نقطه است که مدیریت شهری، تحت فشار افکار عمومی، مجبور به اجرای طرحهایی نیمهکاره و زودبازده برای رفع گرههای ترافیکی میشود؛ طرحهایی که نه حاصل یک برنامهریزی توسعهمحور بلکه نتیجهای از مطالبات آنی و واکنشهای اجتماعیاند. و در نهایت، باز هم این ما شهروندان هستیم که به همان شهرداری معترض میشویم.
در طول این تور، یک پرسش بنیادین در ذهنم شکل گرفت: آیا شهروندان حاضرند با شهرداری تعامل کنند؟ آیا جامعه ایلام آمادگی آن را دارد که به مدیریت شهری فرصت دهد تا ابتدا زیرساختهای لازم برای توسعه پایدار را ایجاد کند، سپس وارد فاز زیباسازی و ویترینسازی شود؟
✍نگارنده بر این باور است که حرکت شتابزده بهسوی زیباسازیِ مقطعی چند نقطه از شهر ـ چه در مرکز و چه در حاشیه ـ بیشتر یک رویکرد اقتصادی برای بهرهبرداری گروهی خاص است تا خدمتی عمومی. نمونهها کم نیستند؛ تفرجگاههایی که به برجسازی بدل شدهاند، پیادهراههایی که هنوز بافت خیابانی ندارند. از همین رو، پیشنهاد میشود شهرداری با تدوین جدول زمانی شفاف، اولویت خود را بر تکمیل زیرساختها قرار داده و زیباسازی را تنها پس از آن، آنهم با ماندگاری و استاندارد، اجرا کند تا بودجههایی که با زحمت و دیپلماسی جذب شدهاند، با نخستین باران فصلی به هدر نروند.
روایت پروژهها؛ از پژوهش تا ترهبار
یکی از مهمترین نقاط این تور، بازدید از پروژه عمرانی بلوار پژوهش بود؛ مسیری که با هدف تسهیل دسترسی به مراکز درمانی و دانشگاهی آغاز شده و با مقاومتهایی از سوی معارضان مواجه بود. اما در نهایت، با رایزنیها و دیپلماسی شخصی شهردار، مسیر برای اجرای آن هموار شد. این پروژه میتواند الگوی مناسبی برای مواجهه با موانع انسانی در مسیر توسعه شهری باشد.
در ادامه، خبرنگاران از پروژه میدان میوه و ترهبار بازدید کردند. احداث این میدان نهفقط یک زیرساخت اقتصادی، بلکه مداخلهای مهم در مناسبات بازار است. آنچه امید میرود، کاهش قیمتهای نجومی میوه در ایلام است؛ قیمتی که نه به تحریم ربط دارد و نه به کمبود، بلکه زاییده انحصار دلالان است. میدان جدید میتواند این چرخه معیوب را بر هم بزند.
در حاشیه این تور، رئیس خانه مطبوعات پیشنهاد برگزاری جشنوارهای با عنوان «شهر و رسانه» را مطرح کرد. ایدهای ارزشمند که میتواند گفتوگو میان مردم، رسانه و مدیریت شهری را ساختارمند کند. این جشنواره فرصتی خواهد بود برای ثبت دیدگاههای فرهنگی و بومی مردم درباره توسعه شهری.
در سوی دیگر، رئیس بسیج رسانهای استان نیز بر حمایت از رسانهها و ضرورت شفافسازی عملکرد شهرداری تأکید کرد. او رسانه را واسطهای دانست میان مردم و شهرداری، برای مطالبهگری منطقی و مشارکت اجتماعی.
یکی از مسائل مهم که شهردار ایلام در این تور به آن اشاره کرد، طلب هزار میلیارد تومانی شهرداری از ادارات دولتی بود. طلبی که اگر وصول شود، میتواند سرعت اجرای پروژهها را چند برابر کند. شهرداری در این مسیر وارد فاز مطالبهگری شده و خواستار ایفای مسئولیت اجتماعی از سوی دستگاههای دولتی است.
از نکات مثبت قابل ذکر، پرداخت منظم حقوق کارکنان و تسویهحساب با پیمانکاران توسط شهرداری ایلام است. این اقدام که منجر به توقف اعتراضات خیابانی و افزایش انگیزه در بدنه اجرایی شهرداری شده، در حقیقت نمودی از زیباسازی ساختاری و زیرساختی درون شهرداری است؛ جایی که نه آسفالت، بلکه آرامش روانی نیروهای انسانی و انضباط مالی، سازهای تازه از اعتماد و کارآمدی را شکل دادهاند.
این تور رسانهای، فراتر از بازدید صرف، فرصتی بود برای بازخوانی رابطه ما با شهر. از اتوبوسی که شاید سالها از آن دور بودهایم، تا پروژههایی که آینده ایلام را میسازند؛ از چالشهای مدیریتی گرفته تا پیشنهادهای فرهنگی و مردمی.
اگر شهرداری و رسانهها به تعامل هدفمند و پیوسته برسند، و اگر شهروندان از نگاه مطالبهگر صرف به نگاه مشارکتجو برسند، ایلام میتواند تجربهای متفاوت از مدیریت شهری را رقم بزند؛ تجربهای که از دل «یک تور رسانهای» آغاز شده باشد.
- نویسنده : فرزانه محمودی
