در هنگامهای که جهان اسلام تشنهی وحدت، معنا و همکاری مشترک در دل تحولات سخت منطقهای است، اربعین بار دیگر بهمثابه دولتی معنوی و تمدنی، پیشگام اتصال ملتها و قلوب شده است. پروژه اتصال ریلی شلمچه به بصره، صرفاً یک طرح زیرساختی نیست؛ بلکه نخستین جلوه عینی از تحقق ارادهی دولت معنوی اربعین برای پیوند دادن ملتها از راه ایمان، همبستگی و توسعه پایدار است.
در سالهایی که گفتوگو میان تمدنها گرفتار هیاهوی سیاسی شده، اربعین بیسر و صدا، اما ریشهدار، دیپلماسی صلح، توسعه و ارتباطات انسانی را پیش میبرد. اکنون با آغاز بهرهبرداری از مسیر ریلی شلمچه به بصره، این حرکت الهی وارد مرحلهای عینی و ماندگار شده است؛ جایی که «ریل» نهفقط خط آهن، بلکه رمز اتصال قلوب، تجارت، فرهنگ و آیندهی مشترک منطقه ماست.
آنجا که دلها به سوی یک مقصد مشترک روانه میشوند، منافع ملتها نیز میتواند همراستا و همافزا گردد. اربعین، فراتر از یک آیین مذهبی، اکنون به پدیدهای تمدنی و منطقهای تبدیل شده است؛ رویدادی که توانسته است با محوریت معنویت، در سطح اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اکنون اقتصادی، جایگاه بیبدیلی در معادلات غرب آسیا بیابد.
در سالهای گذشته، سیاستگذاران منطقهای آرامآرام به این درک رسیدهاند که پیادهروی اربعین فقط یک تجمع میلیونی نیست؛ بلکه نمایش قدرت نرم امت اسلامی و ظرفیت همافزایی ملتهای مسلمان است. بهویژه در امتداد مرزهای ایران و عراق، که این اجتماع به بستری برای همگرایی، امنیت، توسعه و همافزایی اقتصادی بدل شده است.
خطآهن شلمچه-بصره؛ از آرزو تا واقعیت
اکنون با آغاز بهرهبرداری از دو خط ریلی و سکوی پایانه در شلمچه طبق وعده جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راهآهن، تحقق بخشی از این همگرایی به شکلی زیرساختی در حال وقوع است. خطآهن شلمچه-بصره، که ریشه در طرحهای قبل از انقلاب اسلامی دارد، میتواند تحولی ژئوپلیتیکی در مناسبات ایران و عراق و حتی اوراسیا ایجاد کند.
این مسیر ریلی، نهتنها تردد زائران را تسهیل میکند، بلکه هر قطار معادل دهها اتوبوس، به کاهش ترافیک جادهای، صرفهجویی ارزی در مصرف سوخت، و کاهش تصادفات میانجامد. علاوه بر آن، جابهجایی سالانه بیش از ۲۰ میلیون تن کالا، اتصال به دریای مدیترانه و نفوذ به بازارهای شمال آفریقا، این مسیر را به یک شاهرگ اقتصادی بدل میسازد.
مهران؛ حلقه گمشده در زنجیره اتصال
با اینحال، برای تکمیل زنجیره ترانزیتی و بهرهبرداری کامل از اقتصاد اربعین، نباید مهران را از نظر دور داشت. مرز مهران، با ۷۰ درصد سهم در تردد زائران در ایام محرم و صفر و بیش از ۳.۵ میلیون تردد، مهمترین مرز زمینی کشور در مسیر اربعین محسوب میشود.
وجود منطقه آزاد مهران، این گذرگاه را به کانونی برای رشد صادرات، مبادلات تجاری و توسعه خدمات تبدیل کرده است. اتصال ریلی مهران به شبکه راهآهن عراق نهتنها گامی در جهت عدالت زیرساختی است، بلکه ظرفیتی بزرگ برای تبدیل مهران به برند اقتصادی اربعین فراهم خواهد آورد.
اربعین؛ دیپلماسی وحدت تمدنها
در نهایت، باید تاکید کرد که اربعین فقط یک مناسک مذهبی نیست؛ بلکه بستر یک دیپلماسی وحدتبخش تمدنی است. دیپلماسیای که از دل آن، فرصتهای سرمایهگذاری، زیرساختی، تبادل فرهنگی و اقتصادی برمیخیزد. اتصال ریلها، اگر در خدمت اتصال دلها و توسعه همگرای منطقهای قرار گیرد، میتواند ستونهای یک تمدن نوین اسلامی را مستحکمتر از همیشه بنا سازد.
- نویسنده : عباس اکبری زاده
