مهران سال‌هاست به عنوان پررفت‌وآمدترین مرز زمینی زائران اربعین شناخته می‌شود؛ آماری که هر سال بین ۶۰ تا ۷۰ درصد کل تردد زائران از این مرز را نشان می‌دهد. این سهم قابل توجه، به خودی خود باید هر دولتی را وادار به سرمایه‌گذاری مستمر در زیرساخت‌های این گذرگاه کند. اما در سال‌های اخیر، آنچه دیده می‌شود بیشتر بی‌توجهی ساختاری و تغییر جهت منابع به سمت مرزهای دیگر است.
انتقال تمرکز به خسروی
اظهارات اخیر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور درباره آغاز پروژه اتصال ریلی کرمانشاه به مرز خسروی، پیام روشنی دارد: دولت به‌طور جدی در پی ارتقای ظرفیت مرز خسروی است. این طرح اگرچه از منظر توسعه ملی و تسهیل تجارت اقدامی مثبت محسوب می‌شود، اما واقعیت میدانی نشان می‌دهد که خسروی هنوز از نظر حجم تردد زائران فاصله بسیار زیادی با مهران دارد.
سؤال اساسی این است که چرا همزمان با این سرمایه‌گذاری بزرگ، پروژه‌های توسعه‌ای مهران با همان سرعت و جدیت پیش نمی‌رود؟ وقتی زیرساخت‌های اساسی مهران همچنان با مشکلات جاده‌ای، پارکینگ، پایانه مسافری، خدمات بهداشتی و امکانات اقامتی مواجه‌اند، این تغییر اولویت شائبه نگاه شخصی و منطقه‌ای را تقویت می‌کند؛ به‌ویژه وقتی یکی از مقامات ارشد تصمیم‌گیر، اهل کرمانشاه است.
ضعف دیپلماسی مرزی و سیاسی در ایلام
استان ایلام و به‌ویژه استانداری و مدیران سیاسی-امنیتی، در سال‌های اخیر نتوانسته‌اند یک دیپلماسی مرزی فعال و اثرگذار ایجاد کنند. نتیجه این خلأ، کاهش وزن سیاسی مهران در سطح تصمیم‌گیری ملی است. وقتی لابی و چانه‌زنی مؤثر برای جذب منابع و طرح‌های زیرساختی وجود نداشته باشد، طبیعی است که پروژه‌ها به سمت مناطقی با نفوذ سیاسی قوی‌تر سوق پیدا کنند.
عدم سفر مسئولان عالی‌رتبه دولت به مهران در اربعین امسال، نه تنها از نظر نمادین ضربه‌ای به جایگاه این مرز بود، بلکه نشان داد که مدیریت استان نتوانسته فضای سیاسی و رسانه‌ای لازم را برای مطالبه‌گری و جلب توجه مرکز ایجاد کند.
پیامدهای ادامه این روند
۱. تضعیف ظرفیت عملیاتی مهران در رویدادهای جمعیتی مثل اربعین.
2. فشار مضاعف بر زیرساخت‌های فرسوده بدون برنامه توسعه هم‌تراز با حجم تردد.
3. افزایش نارضایتی زائران و شهروندان محلی به دلیل کمبود خدمات.
4. تبدیل تدریجی مهران به مرز فرعی در نگاه سیاست‌گذاران، با وجود سهم بالای تردد.
توسعه مرز خسروی اقدامی مفید اما ناقص است، اگر در کنار آن یک برنامه جدی و متوازن برای مهران تدوین نشود. این مسأله نه صرفاً یک موضوع عمرانی، بلکه آزمونی برای عدالت‌محوری دولت و کارآمدی مدیران ایلام است. اگر مهران همچنان قربانی بی‌تدبیری سیاسی و کم‌کاری دیپلماسی مرزی بماند، در سال‌های آینده با افت جایگاه و فشار زیرساختی بیشتری روبه‌رو خواهد شد؛ و این یعنی از دست رفتن یک سرمایه ملی که با خون شهدا و همت مردم ایلام ساخته شده است.
- نویسنده : عباس اکبری زاده
