وقتی جهان با سلاح مذاکره میکند، خدا با دلها وارد گفتوگو میشود؛ در شب جمعه
در چشمانداز اندیشه ایرانی ـ اسلامی، نیایش و رازگویی با پروردگار تنها زمزمهای عاطفی نیست؛ بلکه گونهای از گفتوگوی ژرف و خردمندانه با منشأ هستی و دادگری مطلق است. این راز و نیاز را میتوان دیپلماسی معنوی(مذاکره آسمانی) نامید؛ شکلی از گفتوگوی مبتنی بر صداقت، فروتنی و حقیقتجویی، که در آن، انسانِ آگاه به جای چانهزنی قدرتمحور، به رایزنی روحی با خالق خود میپردازد.
در دانش سیاست و علوم انسانیِ بومیشده، گفتوگو یک کنش تمدنساز است؛ جایی برای همسُخنی با دیگری، برای رسیدن به راستی و سازگاری. اما در روزگار ما، این گوهر ناب دگرگون شده و جای خود را به «مذاکره قهرآمیز» داده است. امروز شاهد چیرگی الگویی هستیم که در آن، گفتوگو پوششی است بر سلطه، تحمیل و زور. مستکبران جهان با دست تهی از منطق، اما لبریز از ابزار کشتار، میز مذاکره را بدل کردهاند به میدان جنگ نرم و سخت؛ جایی که لبخندشان پوششی است بر بمب، و واژههایشان پردهای بر نیرنگ.
این گفتوگوهای یکسویه و زورمدار، در اصل همان «مذاکره مسلحانه»اند؛ جایی که عدالت تنها شعار است و حق، گروگان قدرت. در چنین جهانی، انساندوستی، کرامت و خرد خاموش میشوند و جای خود را به راهبردهای فشار، تحریم و تجاوز میدهند.
اما در این میانه، شب جمعه همچون نسیمی از ساحت معنا، یادآور گوهر گفتوگو با خالق هستی است. این شب، فرصتی است برای بازسازی پیمانهای درونی، آن هم نه با میانجیگری سیاستورزان، بلکه با واسطهای همچون حسینبنعلی (ع)، که خود نماد بلند ایستادگی، حقیقتخواهی و جانفشانی است.
در این رایزنی آسمانی، که میتوان آن را قلهی دیپلماسی معنوی دانست، خداوندِ دادگر، همهچیز را بیچشمداشت میبخشد؛ نه پیششرطی میخواهد و نه امتیاز متقابلی. تنها خواستهاش راستی کردار، پاکی دل و پایبندی به حق مردمان است. این گونه گفتوگو، نماد کامل «رایزنی برابر» است، که نه از جنس سیاستهای سلطهگر، بلکه از جنس عشق و داد است.
و آنگاه که کربلا صحنه این گفتوگو باشد، و میانجی آن خون خدا، مذاکره به اوج خود میرسد. اینجاست که طبقهای برتر از هشت طبقه بهشت پدید میآید: جنتالحسین (ع)؛ بهشتی برای آنان که نه با محاسبه سود و زیان، که با منطق ایثار، پا به میدان گفتوگو با خدا گذاشتند. این بهشتِ نهم، سرای عاشقان است؛ آنان که دل به راستی و جان به راه آزادی انسان دادند.
شب جمعه، نه فقط شب راز و نیاز، که شب بازخوانی پیوند انسان با راستیِ مطلق است. و هرگاه در این شب، میانجی گفتوگو سیدالشهدا (ع) باشد، آنگاه خداوند نه فقط امتیاز، که مهر خویش را نثار بندگان میکند.
- نویسنده : عباس اکبری زاده
