فاصله صفر با مردم در مجلس دوازدهم؛ ابتکار ویدئوکنفرانسی دکتر سارا فلاحی در گذار به مردمسالاری ارتباطی
در سال نخست فعالیت مجلس دوازدهم، دکتر سارا فلاحی، نماینده مردم حوزههای ایلام، ایوان، چوار، سیروان، چرداول، هلیلان، مهران و ملکشاهی، با تکیه بر دانش تخصصی خود در علوم سیاسی، الگوی نوینی از ارتباطات سیاسی در فضای پارلمانی جمهوری اسلامی ایران عرضه کرد.
این الگو که بر بنیانهای نظری دموکراسی ارتباطی و مدلهای کنش ارتباطی در نظریه هابرماس استوار است، کوششی است برای عبور از شکل سنتی نمایندگی سیاسی به سوی تحقق “نمایندگی تعاملی” با شهروندان.
دکتر فلاحی با راهاندازی سامانهی ویدئوکنفرانسی ارتباط مستقیم با مردم، به بازتعریف رابطهی وکیل و موکل پرداخت؛ رابطهای که در سنت پارلمانی ایران، غالباً بر الگوهای خطی، سلسلهمراتبی و نهادی مبتنی بود. در این طرح، او با استفاده از فناوریهای ارتباطی نوین، امکان دسترسی بیواسطهی شهروندان به نماینده را فراهم آورد و بهطور نمادین، فاصلهی نمادین میان قدرت و مردم را کاهش داد. این اقدام، مصداق بارز تحقق اصل پاسخگویی در دموکراسیهای مدرن است.
ابتکار “دوشنبههای ارتباط مردمی”، که طی آن جلسات ملاقات حضوری یا ارتباط ویدئویی با مردم برگزار میشود، مبتنی بر اصول “حکمرانی مشارکتی” و “تعامل غیرمتمرکز” طراحی شده است. در این چارچوب، مردم از موضع مفعول خارج شده و به فاعلانی فعال در فرایند نظارت و مطالبهگری بدل میشوند.
دکتر فلاحی، که به دلیل صراحت، قاطعیت و استواری در دفاع از منافع مردم لقب “شیر زن زاگرس” را دریافت کرده است، با آگاهی عمیق از اصول علوم ارتباطات سیاسی، بر اهمیت “شفافیت ارتباطی” و “اعتمادسازی رسانهای” تأکید دارد. وی با رویکردی مبتنی بر اخلاق رسانهای و اصول صداقت ارتباطی، الگوی کنشگری خود را از شعارزدگی سیاسی تفکیک کرده و به سوی عملیاتیسازی مفاهیم نظری سوق داده است.
رهیافت دکتر فلاحی در نمایندگی، نشانهی درک عمیق از تحولات سرمایه اجتماعی در عصر شبکهای است. او با پذیرش این واقعیت که اقتدار سیاسی در جامعهی معاصر، بیش از آنکه از ساختارهای رسمی نشئت گیرد، از جریانهای اجتماعی و سرمایههای ارتباطی تغذیه میکند، سیاستورزی خود را بر مبنای تقویت سرمایه اجتماعی پیوندی و پلزنانه سامان داده است.
از این منظر، اقدام دکتر فلاحی نه صرفاً ابتکاری تکنولوژیک، بلکه حرکتی پارادایمی در راستای نهادینهسازی مردمسالاری ارتباطی در ساحت سیاستگذاری عمومی محسوب میشود؛ حرکتی که میتواند به عنوان الگویی برای سایر نمایندگان و سطوح دیگر حکومت در ایران مورد مطالعه و بهرهبرداری قرار گیرد.
در نهایت، دکتر سارا فلاحی با تلفیق دانش نظری و تجربه میدانی، توانسته است تصویری نوین از کارآمدی پارلمان و بازتعریف نقش نماینده در جمهوری اسلامی ایران ارائه دهد؛ الگویی که بر مبنای شفافیت، پاسخگویی، مردممحوری و استفاده هوشمندانه از ظرفیتهای فناورانه استوار است و میتواند زمینهساز تحولی اساسی در مناسبات قدرت و مشارکت سیاسی در ایران معاصر باشد.
- نویسنده : عباس اکبری زاده
