نشستی تخصصی با عنوان «رسانه، هویت و امنیت ملی» که با حضور اندیشمندان، صاحب‌نظران و فعالان حوزه فرهنگ و رسانه در ایلام برگزار شد، ابعاد پنهان بحران هویت در جامعه ایرانی بررسی شد؛ جایی که واژگانی چون "زادبوم"، "روایت"، "مکان" و "هویت"، در برابر هجمه روایت‌سازی رسانه‌های فراملی به چالش کشیده شدند.

در نشست علمی-تحلیلی «رسانه، هویت و امنیت ملی» که با حضور جمعی از اساتید و صاحب‌نظران حوزه رسانه، جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی برگزار شد، یکی از سخنرانان با رویکردی ریشه‌ای و متفاوت، از پدیده‌ای سخن گفت که آن را «زوال هویتی در سایه بی‌مکانی رسانه‌ای» نامید.

او با تأکید بر اینکه انسان امروز «بدنی دارد که در جهان هست، اما مکانی ندارد که از آن باشد»، از فروپاشی تدریجی نهادهای هویت‌ساز مانند خانواده، زبان مادری، روایت‌های قومی و حافظه تاریخی سخن گفت و رسانه‌های دیجیتال را عامل تشدید این گسست دانست.

در این نگاه، موبایل صرفاً ابزار ارتباطی نیست؛ بلکه به تعبیر سخنران، یک «پروتز هویتی» است که هم‌زمان هم واسطه ادراک ما از جهان است و هم در حال بازتعریف خود ما. به گفته او، امروز جوان ایرانی در فضای مجازی بیشتر زیست می‌کند تا در خانه، شهر یا تاریخ خویش؛ و این خود آغاز فرسایش لایه‌های امنیت فرهنگی و ملی است.

این استاد حوزه ارتباطات با اشاره به تحلیل‌های الوین تافلر، رسانه را نه صرفاً کانال انتقال پیام، بلکه فضای تولید معنا و حذف مرزهای هویتی دانست و هشدار داد: جامعه‌ای که روایت خود را از دست بدهد، آماده تسلیم در برابر روایت دشمن است؛ حتی بی‌آن‌که بداند.

در پایان این نشست، بر بازتعریف نسبت نظام فرهنگی کشور با رسانه، لزوم تقویت روایت‌های بومی، احیای زبان‌های محلی، و ارتقاء سواد رسانه‌ای به‌ویژه برای نسل نوجوان تأکید شد.

نشست «رسانه، هویت و امنیت ملی» فرصتی بود برای نگاه ژرف‌تر به تأثیرات زیرپوستی فناوری‌های نوین بر ساختار هویتی جامعه. سخنرانی یادشده، ما را با این پرسش مواجه کرد: وقتی انسان دیگر در مکان، زبان و تاریخ خویش ریشه ندارد، چگونه می‌توان از امنیت ملی سخن گفت؟

  • نویسنده : عباس اکبری زاده