در حالی که بسیاری از کشورهای جهان، آثار تاریخی و معماری کهن خود را به سرمایهای برای دیپلماسی فرهنگی، گردشگری پایدار و هویتسازی ملی بدل کردهاند، در گوشهای از استان ایلام، یکی از برجستهترین نشانههای تمدن ساسانی در سایهی سکوت و بیتدبیری مسئولان، به آرامی فرو میریزد.
آتشکده کوشک قینفر، واقع در ارتفاعات کوه پشمین و در فاصله ۱۱ کیلومتری از روستای گنبد پیرمحمد شهرستان ملکشاهی، با قدمتی بالغ بر ۲۵۰۰ سال، یکی از معدود سازههای آیینی برجایمانده از دوره ساسانی در غرب ایران است. این بنای خشتی-سنگی که روزگاری کارکرد عبادی، نجومی و تقویمی داشته، امروز با تهدید فروپاشی تدریجی و بیتفاوتی ساختاری مواجه شده است.
رئیس شورای اسلامی روستای گنبد پیرمحمد در نامهای رسمی خطاب به مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان ایلام، از عدم اختصاص بودجه برای مرمت این اثر تاریخی گلایه کرده است.
در این نامه آمده است:
“آتشکده کوشک قینفر به دلیل نبود حفاظت مستمر، تخریب ناشی از عوامل طبیعی و مرمتهای غیر اصولی در سالهای گذشته، بهشدت آسیب دیده است. در حالیکه سه میلیارد تومان اعتبار میراث فرهنگی در سطح شهرستان اعلام شده، حتی ریالی برای نجات این اثر ارزشمند اختصاص نیافته و این بیعدالتی، موجب دلسردی عمیق مردم منطقه شده است.”
کوشک قینفر نه تنها از منظر تاریخی اهمیت دارد، بلکه از نظر ظرفیتسازی گردشگری نیز، میتواند به یکی از محورهای توسعه منطقهای در ملکشاهی بدل شود. وجود چشمههای دائمی، درختچههای بومی، و چشمانداز طبیعی منحصربهفرد، بستر مناسبی برای تعریف مسیر گردشگری فرهنگی-طبیعی پیرامون این اثر را فراهم میکند. با این حال، فقدان رویکرد حفاظتی و تخصیصنیافتن منابع، این فرصت توسعه را به تهدیدی هویتی تبدیل کرده است.
درخواست صریح شورای اسلامی گنبد پیرمحمد از مسئولان استانی:
اختصاص بودجه مشخص جهت مطالعات آسیبشناسی و مرمت علمی اثر؛
تعریف طرح حفاظتی-گردشگری با رویکرد جامعهمحور؛
ثبت اولویتدار کوشک قینفر در فهرست آثار نیازمند مرمت اضطراری.
زمان آن رسیده است که نگاه صرفاً اداری به میراث فرهنگی، جای خود را به نگاه تمدنی، توسعهمحور و هویتبنیاد بدهد؛ چرا که آنچه در حال فروپاشی است، تنها یک بنای خشتی نیست، بلکه بخشی از حافظه تاریخی یک ملت است
- نویسنده : عباس اکبری زاده
