توسعه از جنس گفتوگو؛ شرکت شهرکهای صنعتی ایلام و آزمون بازسازی اعتماد نهادی
در سپهر کنشهای توسعهای استان ایلام، نشست خبری اخیر شرکت شهرکهای صنعتی، نه صرفاً رویدادی رسانهای، بلکه مصداقی از بازنمایی نسبت “حکمرانی پاسخگو” با “سرمایهگذاری کارآفرینانه” بود. نقطه عزیمت این تحلیل، پرسش بنیادینی است که از سوی فرج صیدی، مدیرمسئول رسانه ویرا، در میانه نشست مطرح شد: چرا ایلام با وجود وفور مزیتهای سرزمینی و ژئواکونومیک، همچنان از جریان پایدار سرمایهگذاری، چه در سطح داخلی و چه در مدار بینالمللی، سهم حداقلی دارد؟
این پرسش، صرفنظر از وجه رسانهای آن، واجد ابعاد دکترینال در حوزه مطالعات توسعه است. پرسشی که بنیان معرفتشناسانه آن به فقدان یک روایت کلنگر، چندسطحی و آیندهمحور از توسعه صنعتی در استان بازمیگردد؛ روایتی که بتواند از محدودهی روایتهای خطی، شعاری و غیرسیستمی عبور کند و به سمت «سیاستگذاری مبتنی بر ظرفیتهای بومی در چهارچوب حکمرانی توسعه» میل کند.
حضور نادری، مدیرعامل جوان، خوشنام شرکت شهرکهای صنعتی، با یک ابتکار مدیریتی قابل تأمل همراه بود. برخلاف سنت رایج در ساختارهای بروکراتیک که در آن مدیران، خود را یگانه صاحب روایت میدانند، نادری با فراخوان معاونین و کارشناسان تخصصی به تریبون رسمی، مدل جدیدی از توزیع اقتدار مدیریتی را عرضه کرد؛ مدلی که میتوان آن را گامی ابتدایی اما موثر در راستای تحقق «حکمرانی مشارکتی» در عرصه صنعتی و اقتصادی استان دانست.
در این الگو، سیاستگذاری و پاسخگویی از حالت متمرکز به شکل شبکهای و مبتنی بر تخصص درمیآید؛ بدین معنا که کارگزاران تخصصی نه در پشت درهای بسته، بلکه در منظر افکار عمومی، مسئولیت خویش را تبیین و از آن دفاع میکنند. این چرخش در رفتار مدیریتی، حاکی از درک عمیقتری از فلسفه توسعه است؛ توسعهای که نه صرفاً در ساخت زیرساخت، بلکه در بازسازی اعتماد اجتماعی، توزیع شفاف اطلاعات و فعالسازی ظرفیتهای نهادی ریشه دارد.
با این وجود، صرف اصلاح روایت مدیریتی، کافی نیست. ایلام به عنوان استانی مرزی و مستعد، واجد مزیتهای متکثر در حوزه نفت، گاز، پتروشیمی، کشاورزی، انرژیهای تجدیدپذیر و گردشگری است؛ اما مزیت، الزاماً به فرصت تبدیل نمیشود، مگر آنکه در بستر «زیرساختهای نرم توسعه» از جمله نهادهای پاسخگو، سیاستهای مشوقمحور، و فرهنگ اقتصادی تسهیلگر، سازماندهی شود.
شرکت شهرکهای صنعتی، در مقام یک نهاد پیشران توسعه، اگر بخواهد از بازیگر حاشیهای به نقشآفرینی مرکزی در نقشه کلان توسعه منطقهای ارتقا یابد، باید از سطح “تدارک فیزیکی شهرکها” فراتر رفته و به طراحی “اکوسیستمهای نوآور سرمایهپذیر” بپردازد؛ اکوسیستمهایی که در آن همگرایی سهضلعی دولت، بخش خصوصی و دانشگاه تحقق یابد.
در گزارش عملکرد ارائهشده، اشاره به احداث شهرک انرژی خورشیدی، سه طرح فناورانه و حمایت از پایاننامههای تحصیلات تکمیلی، اگرچه گامهای مثبتی تلقی میشوند، اما کافی نیستند. آنچه مورد نیاز است، تدوین یک نقشه راه جامع برای تبدیل ایلام به «هاب سرمایهگذاری فناوریمحور» در غرب کشور است؛ نقشهای که در آن ملاحظات زیستمحیطی، عدالت منطقهای، تابآوری اقتصادی و دیپلماسی صنعتی لحاظ شود.
در یک جمعبندی تحلیلی، میتوان نشست اخیر را نقطه عزیمت مهمی در اصلاح سبک مدیریت، بازسازی اعتماد رسانهای، و آغازی بر گفتوگوهای ساختاری درباره جایگاه ایلام در نقشه توسعه ملی دانست. مادامی که این تغییر نگرش با ارادهی نهادی، حمایت سیاسی، و مشارکت اجتماعی همراه نشود، ظرفیتهای استان همچنان در حالت انفعال خواهند ماند.
اکنون که چراغ اول با ابتکار نادری روشن شده، باید نهادهای همافزا، از استانداری تا رسانهها، از دانشگاهها تا فعالان اقتصادی، با یکدلی و شفافیت، پروژه «سرمایهپذیری نظاممند» را به عنوان مأموریت تمدنی برای ایلام پیگیری کنند.
- نویسنده : عباس اکبری زاده
