ماه مهر، با نسیم پاییزی خود از راه رسیده است؛ فصلی که زمین و آسمان، با هارمونی لطیف خود، بستر رشد و شکوفایی ذهن و روح دانشآموزان را فراهم میآورد. هوای معتدل پاییز، همچون آغوشی گرم، دانشآموزان را فرا میگیرد تا در کلاسهای درس، نه تنها دانش، بلکه مهارتهای مدیریت زندگی، اخلاق حرفهای و کمال انسانی را بیاموزند. این فصل، نقطه آغاز فرصتی طلایی است تا تربیت و یادگیری، با خرد جمعی والدین و نهاد آموزش و پرورش، به یک فرهنگ همگانی بدل شود.
با این حال، متأسفانه در چهل سال گذشته، ساختار آموزش و پرورش کشور نتوانسته است ارتباط مؤثر و علمی با والدین برقرار کند تا مسیر تربیت جامع و روحی دانشآموزان را هموار سازد. دانشآموزان پس از سه ماه تعطیلات تابستانی وارد کلاسها میشوند، اما فقدان نوآوری و ایدهپردازی در مدیریت آموزشی باعث شده شکاف فرهنگی بین نسل نو و جامعه و ارزشهای اجتماعی روزافزون شود.
شایان ذکر است که در تعطیلات تابستان، رابطه والدین و مدارس تقریباً قطع میشود، در حالی که این فصل میتوانست فرصتی طلایی برای تعامل والدین و آموزشگاهها باشد. والدین میتوانستند در نشستها و کارگاههای گوناگون با اسناد و برنامههای تربیتی آشنا شوند و به «سند تربیت همگانی» برای دانشآموزان دست یابند، اما این فرصت به دلیل فقدان ارتباط و برنامهریزی از دست رفته است.
امروز بیش از هر زمان دیگری، ضرورت دارد مدارس و والدین، با برگزاری سمینارها، کارگاهها و نشستهای تخصصی، فرهنگ تربیت همگانی را نهادینه کنند. بسیاری از رفتارهای نادرست دانشآموزان، ناشی از مدیریت نامناسب فضای مجازی است؛ فضایی که اگر کنترل و هدایت نشود، خواب، تمرکز و انگیزه یادگیری آنان را مختل میکند. در کشورهای پیشرفته، ساعت استفاده از اینترنت و شبکههای اجتماعی مشخص است و حتی ابزارهایی ویژه دانشآموزان طراحی شده تا یادگیری و رشد آنها دچار اختلال نشود. متأسفانه در کشور ما، بسیاری از والدین فرزندان خود را همراهی میکنند تا پاسی از شب در شبکههای اجتماعی فعال باشند، که نتیجه آن نه تنها خستگی ذهنی، بلکه کاهش انگیزه یادگیری و دلسردی از درس است.
نگاهی به وضعیت آموزشی استان ایلام در کنکور ۱۴۰۴ نشان میدهد که نبود مدیریت تربیتی هدفمند و همراهی ناکافی والدین، باعث شده دانشآموزان در رقابتهای علمی عقب بمانند. فضای مجازی بدون مدیریت صحیح، یادگیری را تحتالشعاع قرار داده و توان رقابتی دانشآموزان را در مسیر آینده شغلی محدود میکند.
همچنین باید به وضعیت آموزش و پرورش استان ایلام اشاره کرد: با حضور مدیرکل جدید، تاکنون رویکرد مدیریتی و برنامههای اجرایی به دلیل فضای بسته اطلاعرسانی مشخص نشده است. عملکرد اداره کل، از منظر فرهنگی و علمی، شفاف نیست و هنوز مشخص نیست چه برنامهای برای ارتقای تربیت علمی، اخلاقی و فرهنگی دانشآموزان در دستور کار دارد. این ابهام، نیازمند بررسی دقیق و تعامل فعال با جامعه علمی و والدین است تا برنامهریزیها واقعی و اثرگذار باشد.
اکنون زمان آن است که والدین، مدارس و نهادهای آموزشی، با همکاری و تعهدی جدی، برنامههای تربیتی و آموزشی را به گونهای طراحی کنند که یادگیری، اخلاق حرفهای و مهارتهای زندگی دانشآموزان همزمان رشد یابد. تنها با این رویکرد میتوان امیدوار بود که نسل جوان، هم در آزمونهای علمی و هم در عرصههای اجتماعی، به جایگاه شایسته خود دست یابد و آینده کشور را بسازد.
- نویسنده : عباس اکبری زاده
