استان ایلام علیرغم برخورداری از مزیتهای استراتژیک ژئوپلیتیک، دهههاست که در تلهی «بودجهریزی سرانهمحور» گرفتار مانده است. تخصیص اعتبار بر مبنای جمعیت، استانی با تراکم جمعیتی پایین و محروم از لابیهای قدرتمند در بدنه اجرایی را به حاشیه رانده است. در چنین ساختار صلب بروکراسی، تنها راه خروج از بنبست توسعه، تغییر پارادایم از «اقتصاد […]
استان ایلام علیرغم برخورداری از مزیتهای استراتژیک ژئوپلیتیک، دهههاست که در تلهی «بودجهریزی سرانهمحور» گرفتار مانده است. تخصیص اعتبار بر مبنای جمعیت، استانی با تراکم جمعیتی پایین و محروم از لابیهای قدرتمند در بدنه اجرایی را به حاشیه رانده است. در چنین ساختار صلب بروکراسی، تنها راه خروج از بنبست توسعه، تغییر پارادایم از «اقتصاد مصرفی» به «اقتصاد مرزپایه» و بهرهگیری از دیپلماسی فعال منطقهای است.
۱. تثبیت مثلث مرزی؛ از مهران تا چیلات و هلاله شمالی
اگر مهران به عنوان کانون گردشگری مذهبی و سیاسی در ابعاد بینالمللی درخشید، بازگشایی مرز «چیلات» در جنوب و «هلاله شمالی» در شمال استان، تکمیلکننده پازل توسعه پایدار ایلام خواهد بود. اقدام عملی دولت چهاردهم در بازگشایی مرز چیلات، صرفاً یک پروژهی عمرانی نیست، بلکه یک «راهبرد امیدآفرین» برای تمرکززدایی از مرکز و پویایی اقتصاد شهرهای دهلران، آبدانان، درهشهر و بدره است. این سهگانه مرزی، پیشرانهای اصلی ایلام برای عبور از انزوای جغرافیایی به سوی قطب ترانزیتی منطقه محسوب میشوند.
۲. آسیبشناسی موانع توسعه؛ تفکر مجمعالجزایری و واگرایی رسانهای
یکی از جدیترین چالشهای فراروی توسعه در استان ایلام، غلبهی «تفکر مجمعالجزایری» و رقابتهای سنتی ایلی-سیاسی بر منافع کلان ملی است. روایتگریهای جزیرهای در برخی رسانهها، با دامن زدن به دوقطبیهای کاذب «شمال-جنوب»، آهنگ توسعه را با اختلال مواجه میکنند. فرافکنیهایی که با انگیزههای جناحی یا منطقهای، بازگشایی یک مرز را تهدیدی برای مرز دیگر قلمداد میکنند، در تضاد آشکار با مفاهیم «عدالت توزیعی» و «توسعه فراگیر» هستند.
۳. تضاد شعار و عمل در سپهر سیاسی
تأمل در وعدههای انتخاباتی حامیان جریانهای مختلف، نشاندهنده یک شکاف عمیق میان «عدالتخواهی انتخاباتی» و «عملگرایی پس از انتخابات» است. جریانی که در ایام تبلیغات، از محرومیتزدایی مناطق جنوبی سخن میراند، اکنون نباید در برابر گشایش مرز چیلات (که حیاتیترین رگ اقتصادی آن منطقه است) موضعی انقباضی اتخاذ کند. برخورد گزینشی با پروژههای ملی، مصداق بارز ذبح توسعه در پای سیاستزدگی است.
گشایش مرز چیلات در اربعین ۱۴۰۵، فراتر از تسهیل تردد زوار، پیامی روشن از اراده حاکمیت برای بازسازی اعتماد عمومی و تحقق اقتصاد مقاومتی مرزپایه است. لازمهی جهش اقتصادی ایلام، گذار از نگاههای خرد منطقهای به سوی یک «اتحاد استانی» حول محور دیپلماسی فعال با عراق است. توسعه، فرآیندی همهجانبه است؛ یا تمام جغرافیای ایلام با هم توسعه مییابد، یا واگراییهای کنونی، بنبست موجود را ابدی خواهد کرد.
1
- نویسنده : عباس اکبری زاده
